Lắp đặt bồn nước trên mái tôn: 7 bước an toàn

Có nên lắp đặt bồn nước trên mái tôn không?

Có thể lắp bồn phía trên mái tôn, nhưng điều kiện đúng không phải là “mái tôn chịu được bồn”. Hệ thống an toàn phải có khung hoặc sàn đỡ riêng, liên kết với các bộ phận chịu lực chính của ngôi nhà. Tấm tôn chủ yếu có nhiệm vụ che mưa, không nên trở thành bề mặt tiếp nhận tải trọng tập trung từ chân bồn.

Bồn đầy nước tạo tải trọng lớn và duy trì liên tục trong nhiều năm. Ngoài tải tĩnh, vị trí trên cao còn chịu tác động của gió, rung động đường ống, quá trình bơm nước và việc người bảo trì di chuyển quanh bồn. Vì vậy, chỉ kiểm tra xem mái có “bị võng ngay hay không” là chưa đủ để kết luận an toàn.

Những trường hợp cần khảo sát kết cấu trước

Gia đình có thể tham khảo thêm các yêu cầu chung trong bài bồn nước đặt trên mái cần lưu ý gì trước khi lựa chọn vị trí thi công.

Cách tính tải trọng khi lắp bồn nước trên mái tôn

Cách ước tính đơn giản nhất là lấy dung tích danh định của bồn nhân với khoảng 1kg cho mỗi lít nước. Kết quả này mới chỉ là khối lượng nước, chưa bao gồm vỏ bồn, chân đế, khung gia cố, phụ kiện và các tải trọng phát sinh trong quá trình sử dụng.

Số liệu trong bảng chỉ giúp hình dung khối lượng nước. Không dùng bảng này để tự kết luận mái nhà chịu được bồn hay để chọn quy cách thép cho khung đỡ.

Tổng tải trọng cần xem xét

Khi khảo sát, cần cộng ít nhất các thành phần sau: lượng nước tối đa, khối lượng bồn rỗng, chân đế chính hãng, khung thép hoặc sàn thao tác, van và đường ống. Đơn vị thiết kế còn phải xét tải trọng người bảo trì, lực rung, gió và điều kiện ăn mòn của môi trường.

Không chọn khung chỉ theo dung tích bồn

Hai công trình cùng lắp bồn 1.000L nhưng có thể cần hai phương án khung khác nhau do nhịp dầm, chiều cao, độ dốc mái, vật liệu xà gồ và vị trí cột không giống nhau. Vì vậy, không nên áp dụng cố định một quy cách thép hộp hoặc thép V cho mọi mái nhà.

Nên chọn bồn ngang hay bồn đứng cho mái tôn?

Trong nhiều công trình mái tôn, bồn ngang thường dễ bố trí hơn vì trọng tâm thấp và diện tích chân đế trải rộng. Tuy nhiên, “bồn ngang luôn an toàn hơn” không phải kết luận áp dụng cho mọi nhà. Kích thước khung, điểm truyền lực, diện tích mái và hướng dẫn cố định của từng sản phẩm vẫn phải được kiểm tra.

Người đang cân nhắc dung tích phổ biến có thể đối chiếu nhóm bồn inox 500L, bồn inox 1.000L hoặc tham khảo riêng các mẫu bồn nước inox 1.000L ngang. Kích thước thực tế phải lấy theo đúng hãng và model trước khi làm khung.

Chọn bồn inox hay bồn nhựa

Không phải mọi bồn inox đều sử dụng cùng một loại inox, và cũng không nên mặc định bồn nhựa phù hợp với mọi hóa chất hoặc mọi nguồn nước. Hãy kiểm tra tài liệu của model cụ thể. Danh mục bồn nước inox và bồn nước nhựa giúp đối chiếu kiểu dáng, dung tích và sản phẩm đang có trước khi đo khung.

Checklist khảo sát trước khi lắp bồn nước trên mái tôn

Khảo sát tốt giúp tránh tình trạng bồn đã giao đến nhưng không thể đưa lên mái, chân đế không vừa khung hoặc phải khoan cắt lại mái gây thấm dột. Nên ghi lại kích thước và chụp ảnh toàn cảnh trước khi đặt sản phẩm.

Vật tư cần chuẩn bị theo bản vẽ thi công

• Chân đế chính hãng đi kèm và đúng kiểu bồn đứng hoặc ngang.
• Khung thép, bản mã, bulông neo và lớp bảo vệ chống ăn mòn theo thiết kế.
• Vật tư chống thấm tại các điểm bắt xuyên mái nếu phương án bắt buộc phải xuyên tôn.
• Đường ống cấp, ống ra, ống xả, ống chống tràn, van khóa và phụ kiện đúng kích thước.
• Đoạn nối mềm hoặc giải pháp giảm ứng suất tại đầu bồn khi cần.
• Thiết bị nâng, dây cẩu, thang, dây an toàn và điểm neo chống ngã phù hợp.

Quy trình lắp đặt bồn nước trên mái tôn 7 bước

Lưu ý khi neo chống gió

Không có một cách giằng chung cho mọi loại bồn. Dây hoặc đai giữ sai vị trí có thể làm móp bồn inox, biến dạng bồn nhựa hoặc tạo lực kéo lên cổ bồn. Hệ giữ nên liên kết với khung đỡ và sử dụng điểm cho phép của nhà sản xuất. Tại khu vực trống gió, nhà cao hoặc gần biển, phương án chống gió cần được xem xét ngay từ khi thiết kế khung.

Không kê bồn cao tùy ý để tăng áp lực

Nâng bồn lên cao có thể cải thiện cột áp nhưng cũng làm tăng mô-men lật, rung và mức độ nguy hiểm khi bảo trì. Khi nước yếu, cần kiểm tra đường kính ống, chiều dài tuyến, số lượng co, van khóa và nhu cầu dùng bơm tăng áp trước khi quyết định nâng khung.

Trường hợp cần gia công khung riêng, có thể đọc thêm cách đánh giá vật liệu và chi phí trong bài báo giá giá đỡ bồn inox.

Lắp đường ống, phao và thiết bị điện trên mái tôn

Bố trí đường ống độc lập với thân bồn

Đường ống cần có giá đỡ riêng, không treo toàn bộ trọng lượng ống và van lên đầu ren của bồn. Tại vị trí kết nối nên hạn chế ứng suất do giãn nở nhiệt, rung mái hoặc lệch tâm. Khi cần, có thể sử dụng đoạn nối linh hoạt phù hợp với áp lực và mục đích sử dụng.

• Lắp van khóa trước đầu cấp để thuận tiện bảo trì.
• Bố trí đường xả đáy dễ tiếp cận và dẫn nước về vị trí thoát an toàn.
• Đường chống tràn phải có tiết diện phù hợp và không xả nước trực tiếp lên tôn.
• Giữ thông thoáng bộ phận cân bằng áp theo thiết kế của bồn.
• Kẹp giữ ống chắc chắn nhưng có khoảng bù giãn nở khi đi ngoài trời.
• Bọc bảo vệ vật liệu đường ống nếu tiếp xúc nắng mưa lâu dài.

Lắp phao cơ

Phao cơ phù hợp khi nguồn cấp có áp lực đủ và người dùng muốn hệ thống đóng mở không phụ thuộc điện. Cần chọn đúng kích thước ren, để quả phao hoạt động tự do, không chạm thành bồn và kiểm tra khả năng đóng kín khi bồn đầy. Hướng dẫn chi tiết có trong bài cách lắp phao cơ cho bồn nước nhựa.

Lắp phao điện và máy bơm

Phao điện liên quan trực tiếp đến nguồn điện và môi trường ẩm ướt. Dây dẫn phải được bảo vệ khỏi nắng, cạnh tôn sắc và nước mưa; hộp nối cần phù hợp môi trường ngoài trời; mạch bơm phải có thiết bị bảo vệ và khả năng ngắt điện thuận tiện. Không đấu nối tạm bằng cách xoắn dây, quấn băng keo rồi để ngoài mái.

Khoảng cách với dây điện và hệ chống sét

Không đặt bồn sát dây điện trên cao, thiết bị viễn thông hoặc cản trở hệ thống chống sét hiện hữu. Bồn kim loại không được tự ý sử dụng làm kim thu sét hoặc điện cực tiếp địa. Khi công trình có yêu cầu chống sét, vị trí bồn phải được đánh giá trong tổng thể hệ thống của ngôi nhà.

Kiểm tra sau lắp đặt và những lỗi cần tránh

Checklist nghiệm thu trước khi sử dụng

Các lỗi lắp đặt thường gặp

Bảo dưỡng khung và vị trí lắp

Sau khi sử dụng, nên quan sát định kỳ mối hàn, bulông, lớp chống gỉ, đường ống và khu vực chống thấm. Kiểm tra sớm hơn sau mưa bão, khi nghe tiếng rung bất thường, thấy bồn dịch chuyển hoặc mái xuất hiện vết dột. Không chờ đến khi khung rỉ nặng mới sửa chữa.

Chi phí lắp bồn nước trên mái tôn phụ thuộc những gì?

Không nên báo giá chỉ dựa trên dung tích bồn. Hai mái nhà cùng lắp bồn 1.000L có thể chênh lệch đáng kể do chiều cao, lối vận chuyển, tình trạng kết cấu và khối lượng khung cần gia công.

Giá vật tư và nhân công thay đổi theo công trình, khu vực và thời điểm. Nên yêu cầu báo giá tách rõ khung, công nâng bồn, đường ống, phao, chống thấm và phụ kiện phát sinh.

Kết luận

Lắp bồn nước trên mái tôn không chỉ là đặt bồn lên cao rồi đấu đường ống. Công việc quan trọng nhất là kiểm tra đường truyền tải xuống dầm, cột hoặc tường chịu lực; tạo mặt đỡ phẳng; dùng chân đế đúng loại; neo chống gió và thử tải từng bước. Khi mái cũ, mái dốc hoặc không xác định được kết cấu, nên dừng thi công để khảo sát thay vì xử lý bằng cách kê thêm thép, gạch hoặc siết dây tạm thời.